READER DISCUSSION In mijn schooltijd was muziek nog een leervak. En nu? MUSIC TOY or TEACH ENGLISH VERSION
" De vraag wat wij met muziek binnen de school willen en kunnen bereiken heeft velen aan het denken gezet. Het is verheugend dat wat zich aan muziek binnen de school afspeelt ter discussie is komen te staan. Fossielen zijn interessant en geven ons zicht op het verleden. Ze hebben echter één nadeel: ze zijn definitief. De foetus daartegen symboliseert groei, toekomst maar ook illusie." (Louk NELISSEN, 1974)
SCROLL DOWN
Louk NELISSEN (NL) Schoolmuziek: Van fossiel tot foetus.(Katern-2000, n°6, juni 1974) Amersfoort, Werkgroep 2000, 24 pp. DE LEERLING (...) Iedere keer, aan het begin van een nieuw cursusjaar zie je de brugklassertjes binnenkomen met een gezicht vol verwachting, bedeesd en tegelijkertijd enthousiast. Nieuwe tassen, onbeduimelde agenda's, alles gekaft, etuis die bol staan van allerlei soorten schrijfgerei, kortom alles wijst erop dat de kinderen van plan zijn de nieuwe fase in hun bestaan zo ijverig mogelijk te beginnen.
Dan komt na één of twee jaar de onverwachte doch onverbiddelijke afknapper; de school blijkt toch niet zo fijn als zij zich dat aanvankelijk hadden voorgesteld. Waar het precies in zit kunnen deze kinderen niet verwoorden, daar wordt hen ook doorgaans niet naar gevraagd, zij leren berusten of vallen af.
Niet iedere leerling vergaat het zo, doch ik meen dat het percentage dat zich in de school verre van happy voelt vrij hoog is. De school blijkt voor velen hun verwachtingen niet in te lossen, zien de school als een instituut waar (dank zij de Mammoetwet) verplichte keuzevakken zijn, waar eigenlijk àlles verplicht is en ... op tijd. Waar vakken worden gegeven waarvan de zin door de docent niet wordt of niet kan worden aangeduid, waar de leerling geen vinger in de pap heeft welke hij nota ben zelf moet opeten!
De belangrijkste motivatie blijkt nog steeds de angst te zijn, immers als je niet werkt krijg je een onvoldoene, bij al te veel onvoldoendes blijf je zitten, als je te vaak blijft zitten moet je van school af, dan kun je geen examen doen en wat moet er dan van je terecht komen?
Daarom vlucht de leerling, hij klapt de deur dicht en zoekt troost. In en op zijn brommer, luisterend naar zijn geliefde nummers op zijn geliefde radiozender, kauwend op z'n kauwgum terwijl hij een sigaretje rolt.
Horst GLOY constateert in zijn onderzoek naar de link tussen leefwereld en schoolvak forse taalarmoede bij beroepsschoolleerlingen. Opmerkelijk is dat deze taalarmoede toeneemt naarmate men langer op school zit.
Symptomen. Gloy noemt er een aantal waaruit ik de volgende selectie maak:
Men beheerst de gesprekstechniek niet; men luistert niet naar de ander omdat men meent van hem niets nieuws te horen.
Men kan zich niet genuanceerd uitdrukken en verliest daarmee de mogelijkheid ervaringen te differentiëren.
H. GLOY, Die religiöse Ansprechbarkeit Jugendlicher. Furche- Verlag, 1969.
De begaafde, ik bedoel de verstandelijk begaafde, die het programma geruisloos afwerkt, zal van de problematiek aanzienlijk minder last hebben.
Dan komt de leerling in de muziekles. Hij bemerkt dat cijfers daar geen rol spelen, in ieder geval niet dodelijk behoeven te zijn. Hij valt in het luchtledige want waaruit bestaat zijn nieuwe motivatie nu die van angst is weggevallen? Voor de muziekles is de illusie nog beschikbaar, want is de leerling eigenlijk niet vanaf zijn kleutertijd grootgebracht met de wetenschap dat muziek iets is dat met blijheid, geluk, amusement en ontspanning te maken heeft?
De muziekleraar, die moet het 'helemaal voor hem gaan maken'.
Illustratie uit de Katern-Werkgroep 2000, 6/74 p.11.All rights
"We willen een linke les, met goeie platen". Dé linke les met goeie platen blijkt niet te bestaan, want wanneer de leraar een linke les met goeie platen geeft (nou ja geeft ...) dan is dat net niet de linke les die zij bedoelen ...
Er moet iets fijns zijn, laat er asjeblieft iets fijns zijn ...
Dat is de illusie die de leerling terecht of ten onrechte ook met betrekking tot de muziekles koestert, en ik geloof dat wanneer de muziekleraar hier adequaat op reageert de sfeer in de muziekles positief kan worden beïnvloed.
De vlucht waarover ik sprak is eigenlijk ook een enorm stuk verdringing. Deze komt bijvoorbeeld tot uiting in de reacties op bepaalde soorten muziek, waaruit kan worden opgemaakt dat niet zelden existentiële gevoelens worden weggedrukt.
Een langzaam stuk muziek " 't lijkt wel een begrafenis"
Koormuziek " 't lijkt wel kerkmuziek"
Kerkmuziek " Bah, kerkmuziek"
Het consumptieve element komt op haast culinaire wijze tot uiting wanneer men het bijvoorbeeld over een 'lekker' nummer of over een 'lekker' ritme heeft. Naarmate de leerling langer op school zit zal hij - reeds aardig ingespeeld op de maatschappijstructuur - de bekende rendementsvraag stellen, misschien wel typisch Nederlands. "Wat koop ik er voor?"
Rendement Engels: 100 % (na enige jaren leest men de in het Engels gestelde teksten op platenhoezen, de in het Engels gestelde gebruiksaanwijzingen op elektrische apparatuur enz.) Engels is bovendien de POP-taal, en - ironie van het noodlot? - ook de handelstaal.
Rendement wiskunde: vak voorwaarde tot vervolgonderwijs, dus hoog rendement, zij het van een andere orde.
Vakken als muziek en godsdienst: rendement nihil. De lessen moeten BOEIEND zijn, dat wil zeggen: de stof (de patat) moet zo aantrekkelijk mogelijk worden gepresenteerd (de mayonaise) waardoor de inspanning van de geest (het kauwen) tot het uiterste kan worden beperkt.
(...)
DE LERAAR (...)
De muziekleraar is na zijn studie onvoldoende toegerust voor de taak die hem wacht en het is dan ook niet te verwonderen dat hij zijn lessen die hij wekelijks of dagelijks moet geven, niet graag voor publicatie wenst vrij te geven. Van hem wordt verwacht dat hij continu creatief is, dat hij in staat is om uit zijn fantasie te werken of uit een x-aantal verschillende methoden juist datgene te halen wat hij voor zijn leerlingen nodig acht. Hij weet drommels goed hoe moeilijk het is om een goede les te geven, laat staan om goed les te geven.
Wanneer de pop-golven hem tot de lippen stijgen, heeft hij het gevoel dat hij tot aan zijn pensioen tegen de bierkaai moet vechten. Maar toch zou deze leraar zich de betekenis van het woord 'bierkaai' beter moeten realiseren, want de bierkade was een buurt (in Amsterdam rond de Oude Kerk), waar de bewoners en de bewoonsters nogal ruw en vechtlustig waren. Ik vraag mij af of de schoolmusicus die tegen de bierkaai vecht, d.w.z. een hopeloze strijd voert, zijn gevechtsterrein niet van de bierkade naar een andere plek zou kunnen verleggen.
(...)
DE LEERSTOF (...) Ook in de zgn. handleidingen voor de leraar ontbreekt helaas maar al te vaak hoe de muziek zèlf kan worden gebracht, maar evenzeer onderwerpen welke de vorming van het denken bij de leerling kunnen helpen bevorderen.
Wat dit laatste betreft moet het mij toch wel even van het hart dat er n.a.v. de artikelenreeks van Konrad Boehmer (<click) in Vrij Nederland(VN) niemand van ons de moeite heeft genomen op deze min of meer provocerende reeks te reageren. Noch in VN noch in Muziek en Onderwijs heeft iemand geantwoord. Alleen tijdens een gastcollege dat Boehmer in Groningen gaf dwarrelde wat stof op. Toch zou ik ook nu nog willen stellen dat Boehmer naast enkele grove opmerkingen een aantal essentiële vragen heeft opgeroepen speciaal daar waar het gaat over de verhouding structuur-inhoud.
to READER-index
E-mail: MusicAnd(< click) All rights © MusicAnd P.Timmermans This page belongs to: http://www.multimania.com/musicand
